Top
Header

(Upload on May 4 2017) [ 日本語 | English ]

Lamiaceae Martynov (シソ科), mint family






Mount Usu / Sarobetsu post-mined peatland
From left: Crater basin in 1986 and 2006. Cottongrass / Daylily

Order Laminales Bromhead (シソ)

Common characteristics (with exceptions)
  • superior ovary composed of two fused carpels
  • four petals fused into a tube
  • bilaterally symmetrical, often bilabiate corollas
  • four (or fewer) fertile stamens

[ ベンサム・フッカー方式 ]

Engler's syllabus (エングラー体系)

= Labiatae Juss., nom. cons.
3500-7000 spp (or more) in 210-250 genera

Genera listed in this webpage

Agastache Gronov. (カワミドリ)
A. foeniculum (Pursh) Kuntze (シロバナカワミドリ)
A. rugosa (Fisch. et C. A. Mey.) Kuntze (カワミドリ)

f. albiflora Kawano (シロカワミドリ)

Ajuga L. (キランソウ)
Calamintha Mill. (ヒメトウバナ*)
Clinopodium L. (トウバナ)
Elsholtzia (Thunb.) Hyl. (ナギナタコウジュ)
Glechoma L. (カキドオシ)
G. hederacea L. ssp. grandis (A. Gray) Hara (カキドオシ)
G. luchuensis (Kudo) Masam. (ヤエヤマスズコウジュ), in Ryukyu
Isodon Schrad. ex Benth. (ヤマハッカ)
Lamium L. (オドリコソウ)
Lavandula L. (ラベンダー)
Leonurus L. (メハジキ)
Lycopus L. (シロネ)
Melissa L. (セイヨウヤマハッカ)
M. axillaris (Benth.) Bakh. f. (ムラサキニイタカハッカ)
M. officinalis L. (セイヨウヤマハッカ)
Mentha L. (ハッカ)
Monarda L. (ヤグルマハッカ)
Nepeta L. (イヌハッカ)
Ocimum L. (メボウキ)
Origanum L. (ハナハッカ*)
Orthosiphon Benth. (ネコノヒゲ*)
O. aristatus (Blume) Miq. (ネコノヒゲ)
O. rubicundis (D. Don) Benth. var. hainanensis Sun ex C. Y. Wu (スイバタムラソウ)
Perilla L. (シソ)
Physostegia Benth. (ハナトラノオ*)
P. virginiana (L.) Benth.
Prunella L. (ウツボグサ)
P. prunelliformis (Maxim.) Makino (タテヤマウツボグサ)
P. vulgaris L. (ウツボグサ)
Rosmarinus L. (マンネンロウ)
R. officinalis L. (マンネンロウ), rosemary
Salvia L. (アキギリ)
Scutellaria L. (タツナミソウ)
Stachys L. (イヌゴマ)
Teucrium L. (ニガクサ)
Thymus L. (イブキジャコウソウ)

Ajuga L. (キランソウ) in Japan


A. boninsimae Maxim. (シマカコソウ)
A. ciliata Bunge. var. villosior A. Gray (カイジンドウ)
A. decumbens Thunb. (キランソウ)
A. dictyocarpa Hayata (オニキランソウ), Amami-Oshima - Oki-erabujima
A. incisa Maxim. (ヒイラギソウ)
A. japonica Miq. (オウギカズラ)
A. makinoi Nakai (タチキランソウ)
A. nipponensis Makino (ジュウニヒトエ)
A. pygmaea A. Gray (ヒメキランソウ), south to southern Kyushu
A. reptans L. (セイヨウジュウニヒトエ)
A. shikotanensis Miyabe et Tatewaki (ツルカコソウ), in southern Kuril - Honshu

f. hirsuta (Honda) Murata (ケブカツルカコソウ)

A. taiwanensis Nakai ex Murata (ヤエヤマキランソウ)
A. yesoensis Maxim. ex Franch. et Sav. (ニシキゴロモ)
Ajuga × bastarda Makino (キランニシキゴロモ)
Ajuga × mixta Makino (ジュウニキランソウ) = A. decumbens × nipponensis

Calamintha Mill. (ヒメトウバナ*) in Japan


There are no native species in Japan after changes in the scientific names (to be moved to Clinopodium), as follows.
C. ussuriensis auct. non Regel et Maack
C. chinensis Benth.
C. nepeta (L.) Savi (ヒメトウバナ*)
C. gracilis Benth.

Clinopodium L. (トウバナ) in Japan


C. chinense (Benth.) O. Kuntze

ssp. grandiflorum (Maxim.) Hara

var. shibetchense Koidz. (ヤマクルマバナ)

C. gracile (Benth.) O. Kuntze (トウバナ)
C. macranthum (Makino) Hara (ミヤマクルマバナ)
C. micranthum (Regel) Hara (イヌトウバナ)
C. multicaule (Maxim.) O. Kuntze (ヤマトウバナ), western Japan

var. minimum (Hara) Ohwi (コケトウバナ
var. latifolium Hara (ヒロハヤマトウバナ)

C. sachalinense (Fr. Schm.) Koidz. (ミヤマトウバナ)

Elsholtzia (Thunb.) Hyl. (ナギナタコウジュ)


E. angustifolia (Loes.) Kitag. (ホソバナギナタコウジュ)
E. ciliata (Thunb.) Hyl. (ナギナタコウジュ)
E. densa Benth. (ミヤマコウジュ, s.l.)

var. ianthina (Maxim. ex Kanitz) C. Y. Wu et S. C. Huang (ミヤマコウジュ)

E. minima Nakai (ヒメナギナタコウジュ)
E. nipponica Ohwi (フトボナギナタコウジュ), endemic to Japan (not in Hokkaido)
E. pseudocristata H. Lév. et Vaniot (ハナナギナタコウジュ)

var. splendens (Nakai ex F. Maek.) Kitag. (ニシキコウジュ)

E. serotina Kom. (イワナギナタコウジュ)
E. stauntonii Benth. (キダチナギナタコウジュ)

Isodon Schrad. ex Benth. (ヤマハッカ)


I. effusus (Maxim.) H. Hara (セキヤノアキチョウジ)
I. inflexus (Thunb.) Kudo (ヤマハッカ)
I. japonicus (Burm. f.) H. Hara (ヒキオコシ)
I. longitubus (Miq.) Kudo (アキチョウジ)

f. albiflorus (Makino) H. Hara (シロバナノアキチョウジ)

I. shikokianus (Makino) H. Hara (ミヤマヒキオコシ, s.l.)

var. intermedius (Kudo) Murata (タカクマヒキオコシ)
var. occidentalis Murata (サンインヒキオコシ)
var. shikokianus (ミヤマヒキオコシ, s.s.)

I. trichocarpus (Maxim.) Kudo (クロバナヒキオコシ)
I. umbrosus (Maxim.) H. Hara (イヌヤマハッカ)

var. excisinflexus (Nakai) K. Asano (タイリンヤマハッカ)
var. hakusanensis (Kudo) K. Asano (ハクサンカメバヒキオコシ)
var. latifolius Okuyama (コウシンヤマハッカ)
var. leucanthus (Murai) K. Asano f. kameba (Okuyama ex Ohwi) K. Asano (カメバヒキオコシ)

Lamium L. (オドリコソウ) in Japan


40-50 species in the world
Stamen: didynamous
L. album L. var. barbatum (Siebold et Zucc.) Franch. et Sav. (オドリコソウ)
L. amplexicaule L. (ホトケノザ)
L. humile (Miq.) Maxim. (ヤマジオウ)

f. albiflorum Sugim. (シロバナヤマジオウ)

L. hybridum auct. non Vill. (モミジバヒメオドリコソウ)
L. purpureum L. (ヒメオドリコソウ)
L. tuberiferum (Makino) Ohwi (ヒメキセワタ)
Escaped
L. maculatum L. (マダラオドリコソウ*)

Lavandula L. (ラベンダー)


L. angustifolia Mill. (真正ラベンダー)
L. dentata L. (キレハ, フリンジド, or オーストラリアンラベンダー), topped lavender or fringed lavender
L. latifolia Vill. (ヒロハラベンダー), spike lavender
L. pterostoechas (レースラベンダー, or ラベンダー), lace lavender
L. spica (スパイクラベンダー), spike lavender
L. stoechas (フレンチラベンダー), French lavender
L. × intermedia (ラバンジン), lavandin

Leonurus L. (メハジキ) in Japan


L. leonurus (L.) R. Br. (カエンキセワタ): exotic
L. cardiaca L. (モミジバキセワタ)
L. japonicus Houtt. (メハジキ), south to Iburi District

f. niveus (Baran. et Skvortzov) H. Hara (シロバナメハジキ)

L. macranthus Maxim. (キセワタ)
L. sibiricus L. (ホソバメハジキ, セイヨウメハジキ)

Lycopus L. (シロネ) in Japan


All of the Japanese Lycopus are distributed in Hokkaido
L. maackianus (Maxim.) Makino (ヒメシロネ)
L. lucidus Turcz. (シロネ)
L. ramosissimus Makino (サルダヒコ)

var. japonicus (Matsum. et Kudo) Kitam. (コシロネ)

L. uniflorus Michx. (エゾシロネ)

Mentha L. (ハッカ, mint) in Japan


M. aquatica L. (ヌマハッカ)
M. arvensis L. (ヨウシュハッカ)
M. canadensis L. (ハッカ, s.l.)
M. japonica (Miq.) Makino (ヒメハッカ)

f. prostrata Sugim. (ハイヒメハッカ)

M. longifolia (L.) Huds. (ナガバハッカ)
M. pulegium L. (メグサハッカ)
M. spicata L. (ミドリハッカ)

var. crispa Benth. (オランダハッカ, s.s.)

M. suaveolens Ehrh. (マルバハッカ)
M. × gentilis L. (アメリカハッカ), syn. M. × gracilis Sole and M. × cardiaca Baker
M. × piperita L. (コショウハッカ)
leaf
Figure. The leaves of peppermint (Mentha × piperita L.) cultivars: 1 Almira, 2 Asia, 3 Citaro, 4 Chocolate, 5 Granada, 6 Grapefruit, 7 Multimentha, 8 Swiss (Kiełtyka-Dadasiewicz et al. 2017)

Monarda L. (ヤグルマハッカ, bee balm) in Japan


M. didyma L. (タイマツバナ)
M. fistulosa L. (ヤグルマハッカ)
M. punctata L. (ケショウヤグルマハッカ)

var. occidentalis (Epling) E. J. Palmer et Steyerm. (サオトメハッカ)

Nepeta L. (イヌハッカ) in Japan


N. cataria L. (イヌハッカ)
N. subsessilis Maxim. (ミソガワソウ)

f. albiflora Tatewaki (シロバナエゾミソガワソウ)

N. × faassenii Bergmans (ニワイヌハッカ)

Ocimum L. (メボウキ) recorded in Japan


O. basilicum L. (メボウキ)
O. gratissimum L. (インドメボウキ, s.l.)
O. tenuiflorum L. (カミメボウキ)

Origanum L. (ハナハッカ* for gardening)


Lifeform: perennial or sub-shrub
Distribution: native to Europe, North Africa and temperate Asia
Use in Japan: gardening
O. calcaratum Juss.
O. dictamnus L., hop marjoram or dittany of Crete

Distribution: endemic to Crete

O. laevigatum Boiss.
O. majorana L. (マジョラム), (sweet) marjoram

Use: seasoning soups, stews, dressings and sauces

O. rotundifolium Boiss. (マルバハナハッカ*)
O. vulgare L. (ハナハッカ)

Perilla L. (シソ) in Japan


P. citriodora (Makino) Nakai (レモンエゴマ)
P. frutescens (L.) Britton (シソ/エゴマ)
P. hirtella Nakai (トラノオジソ)
P. setoyensis G. Honda (セトエゴマ)

Salvia L. (アキギリ) in Japan


forbs and shrubs
S. argentea L. (ビロードアキギリ)
S. arisanensis Hayata (アリサンタムラソウ)
S. chanryoenica Nakai (チョウセンアキギリ)
S. coccinea Buc'hoz ex Etling. (ベニバナサルビア)
S. elegans Vahl (パイナップルセージ)
S. farinacea Benth. (ケショウサルビア)
S. glabrescens (Franch. et Sav.) Makino (アキギリ)

var. purpureomaculata (Makino) K. Inoue (シボリミヤマアキギリ)
var. repens (Koidz.) Kurosaki (ハイコトジソウ)

S. hayatana Makino ex Hayata (ヤンバルタムラソウ)
S. isensis Nakai ex H. Hara (シマジタムラソウ)
S. japonica Thunb. (アキノタムラソウ)

f. albiflora Hiyama (シロバナアキノタムラソウ)
f. chinensis (Benth.) Kudo (マルバノアキノタムラソウ)
f. lanuginosa (Franch.) E. Peter (ケブカアキノタムラソウ)
f. polakioides (Honda) T. Yamaz. (イヌタムラソウ)

S. keitaoensis Hayata (ケタムラソウ)
S. koyamae Makino (シナノアキギリ)
S. leucantha Cav. (アメジストセージ)
S. leucophylla Greene, purple sage in California
S. lutescens (Koidz.) Koidz.

var. crenata (Makino) Murata (ミヤマタムラソウ)

f. leucantha Murata (シロバナミヤマタムラソウ)

var. intermedia (Makino) Murata (ナツノタムラソウ)

f. albiflora Murata (シロバナナツノタムラソウ)

var. lutescens (ウスギナツノタムラソウ)
var. stolonifera G. Nakai (ダンドタムラソウ)

S. matsudae Kudo (タイワンタムラソウ)
S. microphylla Kunth (サクラヒゴロモソウ*)
S. miltiorrhiza Bunge (タンジン)
S. napifolia Jacq. (カブラバサルビア, s.s.)
S. nemorosa L. (モリノヒゴロモソウ*)
S. nipponica Miq. (キバナアキギリ)

var. formosana (Hayata) Kudo (タイワンアキギリ)

var. kisoensis K. Imai (キソキバナアキギリ)
var. trisecta (Matsum. ex Kudo) Honda (ミツデコトジソウ)

S. officinalis L. (セージ)
S. omerocalyx Hayata (タジマタムラソウ)

var. prostrata Satake (ハイタムラソウ)

S. patens Cav. (ソライロサルビア)
S. plebeia R. Br. (ミゾコウジュ)

f. leucantha Kawas. (シロバナミゾコウジュ)

S. pratensis L. (メドウセージ)
S. pygmaea Matsum. (ヒメタムラソウ)

var. simplicior Hatus. ex T. Yamaz. (アマミタムラソウ)

S. ranzaniana Makino (ハルノタムラソウ)
S. reflexa Hornem. (イヌヒメコヅチ)
S. scapiformis Hance (タカサゴタムラソウ)
S. sclarea L. (オニサルビア)
S. splendens Sellow ex Roem. et Schult. (ヒゴロモソウ/サルビア)
S. umbraticav Hance (マンシュウアキギリ)
S. verbenaca L. (ミナトタムラソウ)
S. viridis L. (ムラサキサルビア)

Scutellaria L. (タツナミソウ, skullcap) in Japan


S. amabilis Hara (ヤマジノタツナミソウ)
S. bracyspica Nakai et H. Hara (オカタツナミソウ)
S. dependens Maxim. (ヒメナミキ)
S. guilielmi A. Gray (コナミキ)
S. indica L. (タツナミソウ)
S. iyoensis Nakai (ハナタツナミソウ)
S. kiusiana H. Hara (ツクシタツナミソウ)
S. kikai-insularis Hatus. ex T. Yamaz. (ヒメタツナミソウ)
S. laeteviolacea Koidz. (シソバタツナミ)

var. maekawae (H. Hara) H. Hara (ホナガタツナミ)

f. abbreviata (H. Hara) Murata (トウゴクシソバタツナミ)

var. yakushimensis (Masam.) H. Hara (ヤクシマナミキ)
var. kurokawae (H. Hara) H. Hara (イガタツナミ)

S. longituba Koidz. (ムニンタツナミソウ)
S. muramatsui H. Hara (デワノタツナミソウ)
S. pekinensis Maxim.
S. rubropunctata Hayata (アカボシタツナミソウ)
S. shikokiana Makino (ミヤマナミキ)

var. pubicaulis (Ohwi) Kitam. (ケミヤマナミキ)

S. strigillosa Hemsl. (ナミキソウ)
S. tsusimensis Hara (アツバタツナミソウ)

Stachys L. (イヌゴマ) in Japan


S. annua (L.) L. (セイヨウイヌゴマ)
S. arvensis (L.) L. (ヤブチョロギ)
S. aspera Michx. (エゾイヌゴマ, s.l.)
S. coccinea J. Jacq. (ベニイヌゴマ)
S. officinalis (L.) Trevis. (カッコウソウ)
S. olympica Poir. (ワタイヌゴマ)
S. palustris L. (オトメイヌゴマ)

var. pilosa (Nutt.) Fernald (ケオトメイヌゴマ)

S. sieboldii Miq. (チョロギ)
S. sylvatica L. (オオバイヌゴマ, temp.)

Teucrium L. (ニガクサ) in Japan


T. bidentatum Hemsl. (キライソウ)
T. japonicum Houtt. (ニガクサ)
T. teinense Kudo (テイネニガクサ)
T. ussuriense Kom. (チョウセンニガクサ)
T. veronicoides Maxim. (エゾニガクサ)

var. brachytrichum Ohwi (イヌニガクサ)

T. viscidum Blume

var. miquelianum (Maxim.) H. Hara (ツルニガクサ)

var. nepetoides (H. Lev.) C. Y. Wu et S. Chow (センナシツルニガクサ)
var. viscidum (コニガクサ)

Gardening
T. chamaedrys L. (ウォールジャーマンダー)

Thymus L. (イブキジャコウソウ) in Japan


Ca. 35 spp. mostly in the Europe, Asia and Africa
T. quinquecostatus Celak. (イブキジャコウソウ), only native
Stem: slightly-creeping
T. serpyllum (ヨウシュイブキジャコウソウ)
T. vulgaris L. (タチジャコウソウ)
Distribution: southern Europe - Mediterranean region, erect stem
フッター